preface






Whatever is presented on this site regarding spirituality has been a combination of the knowledge from East and the West. Let me be humble and admit that my years of experience in analyzing Indian philosophy remained very disappointing. I find that there is substantial contamination in the spiritual philosophy.


Every religion has its spiritual foundation and this way, Hindu Religion, the Sanatan Dharma has the privilege of containing very high level of spiritual knowledge. There should be no doubt that a very rich stream of spiritual knowledge and practice must be existing during Vedic period in India. However, over a period, sustaining the blows of invasion from the other cultures and also due to many other selfish reasons, we only find today contaminated and tempered scriptures and fragments of the great ancient philosophy.


The unique feature of freedom of opinion has led to creation of plethora of scriptures and overabundance of commentaries on the scriptures byscholars. All this has created such a situation that an average person doesn't even know that the name of his religion is Sanatan Dharma and not Hindu Dharma.


Vedic scriptures have been created in Sanskrit. The scriptures were not created in the form of books to be read by ordinary people. They were addressed to the disciples and created keeping in view their caliber.
https://sites.google.com/site/pragmaticspirituality/preface

આદ્યાત્મ વિષે આ વેબ-સાઇટમાં જે કાંઇ વર્ણન કરેલ છે તેમાં પૂર્વ અને પશ્ચિમના જ્ઞાન નો સમન્વય કરેલ છે. મારે નમ્ર ભાવથી કહેવું છે કે વર્ષો ની અંગત શોધ-ખોળ ને અંતે મે અનુભવ્યું છે કે ભારતીય સમાજ, ખાસ કરીને હિન્દુ સમાજ આજે જે સ્વરૂપમાં છે તેમાં આધ્યાત્મ સાથે ઘણી ભેળસેળ થઈ ગઈ છે.

દરેક ધર્મના પાયામાં આધ્યાત્મિક સિદ્ધાંતો હોય છે અને તે રીતે જોઈએ તો સનાતન વેદિક ધર્મમાં ઉચ્ચ કક્ષાનું જ્ઞાન પડેલ છે. વેદિક સંસ્કૃતિ જે કાળમાં પ્રચલિત હશે તે સમયે આધ્યાત્મિક જ્ઞાનની ગંગા ભારતમાં વહેતી હશે તેમાં કોઈ સંશય નથી. પરંતુ ત્યાર બાદ વેદિક સંસ્કૃતિ ઉપર બાહ્ય સંસ્કૃતિના ઘણા પ્રહારો થયા. ધર્મને બચાવવા માટે તો ક્યારેક જ્ઞાન ના રહસ્યને પોતાના કૂળ સિવાય અન્યના હાથમાં જતું રોકવાની સંકીર્ણ મનોવૃત્તિ ને કારણે મૂળ ગ્રંથો સાથે ગંભીર છેડછાડ કરાયેલા જોવા મળે છે. દરેક ને વિચાર અને પોતાનો મત રજૂ કરવાની સ્વતંત્રતા અને અન્યના વિચારને પ્રસારની મોકળાશ આપીને વેદ-સંહિતા પછી ઉપનિષદ અને પછી પુરાણ અને વિદ્વાનો ની ટીકા થતાં થતાં આજે એ પરિસ્થિતી છે કે આપણો ધર્મ સનાતન ધર્મ છે (હિન્દુ ધર્મ નથી) તે પણ આપણે ભૂલી ગયા છીએ.

વેદિક શાસ્ત્રો સંસ્કૃત ભાષામાં સૂત્ર-બદ્ધ થયેલ છે. ઋષિમૂનીઓએ પોતાના શિષ્યોની મેધા ને ધ્યાનમાં રાખીને જ્ઞાન પીરસેલું છે.

જેમ કોઈ વિદ્વાને પોતાના અનુયાયીઓને સાથે રાખીને જે તે વિષય ઉપર વિષદ સમજૂતી આપી હોય અને તે દરમ્યાન સમજવા અને યાદ રાખવા કોઈ તેના અગત્યના મુદ્દા નોંધી રાખે અથવા પ્રવચન આપતી વખત વિષય નો ક્રમ જળવાઈ રહે તે માટે મુદ્દા લખેલ કાગળ પ્રવચકે હાથમાં રાખ્યો હોય તેવું સ્વરૂપ આ સૂત્રો નું છે.

આ સંસ્કૃતના સૂત્રોને યથાર્થ ભાવથી સમજવાની આપણી ત્રેવડ ન હોય તે સ્વાભાવિક છે. વધારામાં ભારતીય આધ્યાત્મિક જ્ઞાનનો કોઈ વ્યવસ્થિત પાઠયક્રમ નથી. કયું શાસ્ત્ર ક્યારે લખાયું છે તે બાબત ઘણી વિસંગતતાઓ જોવા મળે છે.

ગુરુ-શિષ્ય પરંપરા માં એક વિચારધારાવાળી શાખાએ પ્રસ્તુત કરેલ દર્શન બાબત અન્ય પ્રણાલી ના આનુયાયીઓ દ્વારા ઉણપો બતાવવાના હેતુથી ટીકા પ્રકાશિત થાય - વળી તેના જવાબમાં મૂળ વિચારધારા કેવી રીતે વધુ સત્ય અને સંપૂર્ણ છે તે બતાવવા નવું વિશ્લેષણ રજૂ કરે.

આ વાદ વિવાદમાં રચાયેલ અનેક ભાષ્યો આપણને જોવા મળે છે. હવે જો જિજ્ઞાસુના હાથમાં કોઈ વચ્ચેના ગાળામાં રજૂ થયેલ ગ્રંથ આવી જાય તો મૂળ દર્શન અને તેના સંપૂર્ણ ખામી રહિત વિકસિત થયેલ રૂપથી વંચિત રહી જાય તેમાં શક નથી.

આ એક વાસ્તવિક્તા છે કે આપણામાના ઘણાખરાજિજ્ઞાસુઓ નો માર્ગ ભૂલ-ભૂલૈયા માંથી પસાર થવા જેવો હોય છે. શાસ્ત્રો ની ટીકાઓ માં જે તે પંથ કે શાખાના વિશીષ્ટ શબ્દો ની યથાર્થ સમજૂતી માટે અનેક ગ્રંથોનો ઊંડાણથી અભ્યાસ કરવો જરૂરી બની જાય છે.

જેઓ જૂના પ્રચલિત આદ્યત્મિક સિદ્ધાંતોને પોતાની બુદ્ધિ વિવેક વડે ચકસ્યા વિના સ્વિકારી લેવા જેવો Dogmatic Approach છોડવા તૈયાર હોય તેમણે સૌથી પહેલું કામ એ કરવું પડે કે આદ્યાત્મ વિશેના વિચારોને નાનાનાના પ્રશ્નો માં વિભાજિત કરી પછી તેના જવાબો મેળવવા પ્રયાસ કરવો અને તે પછી જોવું જોઈએ કે જિજ્ઞાસુ ને મદદરૂપ થાય તેવી કોઈ રૂપરેખા તૈયાર કરી શકાય તેમ છે કે કેમ?

(1) આદ્યાત્મ એટલે શું ?

(2) આદ્યાત્મ જાણવાની ને તેને વ્યવહારમાં ઉતારવાની જરૂર શું છે ?

(3) શું આદ્યાત્મિક હોવું ને ધાર્મિક હોવું અલગ છે?

(4) શું આદ્યાત્મિક હોય તે ગંભીર ને ઉદાસીન વ્યક્તિ જ હોય ?

(5) એક સામાન્ય માણસ માટે કેવી આદ્યાત્મિકતા ઉપયોગી થઈ શકે ?

(6) મોક્ષ કે નિર્વાણ ની જંખના કેટલી વ્યાજબી ?

(7) સ્વર્ગ નરક કે પરમધામ એટ્લે શું?

(8) બ્રહ્માંડ નાયક જેવી કોઈ સત્તા છે ? અને હોય તો તે આપણા ઈશ્વર વિશેના અનુમાનો સાથે કેટલું સામ્ય ધરાવે છે ?

(9) શું ઈશ્વર સાથે ફરી એકાકાર થવું એ આદ્યાત્મિકતા નું લક્ષ્ય હોઇ શકે ?
Comments